Methodologie

Versie evidence-confidence@0.1.0. Dit is de volledige beschrijving van hoe het WhatFats-register beweringen verzamelt, weegt en bewaart. De regels hieronder staan letterlijk in de code als afdwingbare invarianten: geen enkele schrijfactie in het register kan eromheen. De methodologie is versiegebonden; elke score verwijst naar de versie waarmee ze berekend werd en blijft daardoor voorgoed herrekenbaar.

Bron-types en hun vertrouwensplafond

Elke bewering (assertion) draagt exact één bron-type mee. Er zijn er zeven, elk met een basisvertrouwen en een plafond:

Bron-type	Basisvertrouwen	Plafond
`official_registry` officieel register (bv. KBO)	0,90	kan geverifieerd worden
`certifier` certificeerder	0,90	kan geverifieerd worden
`measurement` meting (instrument)	0,85	kan geverifieerd worden
`document` document (factuur, etiket, attest)	0,75	kan geverifieerd worden
`business_declaration` verklaring van de zaak	0,55	kan geverifieerd worden mits attestation-bewijs
`community_observation` community-melding	0,40	kan geverifieerd worden mits bewijs
`ai_inference` AI-afleiding	0,10	kan NOOIT geverifieerd worden

Een bewering kent vijf statussen: unverified, verified, disputed, superseded en retracted. De harde regels:

Een ai_inference-bewering kan nooit de status verified bereiken. Niet vandaag, niet met een beter model, nooit (invariant I2, artikel 2 van de constitutie).
Elke overgang naar verified vereist minstens één gekoppeld bewijsstuk (Evidence-record). Zo mag een business_declaration wel geverifieerd worden, maar alleen met attestation-bewijs eraan vast.
Beweringen in de eindstatus superseded of retracted zijn onveranderlijk: geen enkele statusovergang meer mogelijk.

Supersession: append-only geschiedenis

Feiten worden nooit ter plekke aangepast. Nieuwe informatie vervangt oude via supersession: de oude bewering krijgt status superseded en een verwijzing naar haar opvolger, en is vanaf dan onveranderlijk. Alleen de audit-velden (supersededById, changeReason, status) mogen bij die overgang nog wijzigen; elke andere veldwijziging op een superseded bewering wordt door de code geweigerd (invariant I3, artikel 10). Zo blijft elke score van vandaag ook over jaren exact herleidbaar tot haar inputs.

De confidence-formule

Het vertrouwen in een bewering wordt deterministisch berekend:

confidence = min(1, (basis + corroboratiebonus) × versheid)

corroboratiebonus = min(0,15, onafhankelijke bevestigingen × 0,05)
versheid = max(0,3, 1 − leeftijdInDagen / (2 × TTL))    TTL standaard 365 dagen

In woorden: elk bron-type start op zijn basisvertrouwen. Elk onafhankelijk bevestigend bewijsstuk bovenop het eerste voegt 0,05 toe, met een maximum van 0,15. Veroudering drukt het vertrouwen geleidelijk, maar nooit onder 30 procent van de startwaarde. Het resultaat wordt afgerond op drie decimalen en kan nooit boven 1 uitkomen. Daarnaast geldt invariant I1: een scoreresultaat zonder volledige methodologie-afstamming (methodologie-id, semantisch versienummer, momentopname van de inputs en de lijst bewijsstukken waarvan het afhangt) kan simpelweg niet bestaan.

De bewijsladder

Zo klimt een bewering in vertrouwen, trede per trede:

Melding. Iemand meldt iets over een zaak. Basisvertrouwen 0,40, status blijft onbevestigd tot er bewijs komt.
Bevestiging door de zaak. De zaak zelf bevestigt de informatie. Basisvertrouwen 0,55; verifieerbaar zodra er attestation-bewijs aan hangt.
Document. Een factuur, etiket of attest staaft de bewering. Basisvertrouwen 0,75.
Meting. Instrumentele meting ter plaatse, met methodologie en momentopname. Basisvertrouwen 0,85, de hoogste trede die een individuele zaak kan aanleveren.

Wetenschappelijke referenties

Transvetgrens: Verordening (EU) 2019/649 van de Commissie beperkt industrieel geproduceerde transvetzuren tot maximaal 2 g per 100 g vet in levensmiddelen voor de eindverbruiker.
Frituurvetkwaliteit: het gehalte totale polaire componenten (TPC) is de standaard afkeurmaatstaf voor verhit frituurvet in Europa; lidstaten hanteren wettelijke of richtinggevende TPC-grenzen waarboven frituurvet vervangen moet worden. De geplande meetlaag van het register sluit hierop aan.
Waarom dit register bestaat: volgens de Sciensano Voedselconsumptiepeiling 2022-2023 zit meer dan 9 op de 10 Belgen boven de referentie-inname voor verzadigd vet (sciensano.be).

Zo citeer je ons

WhatFats-register, Digital Farmers BV, methodologie v0.1.0, geraadpleegd [datum], whatfats.com/methodologie

Beperkingen

Eerlijkheid over wat dit register vandaag niet is:

De dekking is dun. Het register bevat de volledige populatie zaken uit de KBO, maar over de meeste zaken is nog geen enkel vet-feit gekend. Dat tonen we als "onbekend", niet als een score.
Meldingen blijven onbevestigd tot er bewijs is. Een community-melding zonder bewijsstuk verschijnt nooit als vaststaand feit.
De meetlaag bestaat nog niet. TPC-metingen zijn gepland en worden eerst gepiloteerd; tot dan bevat het register geen conditiedata over frituurvet.
Versie 0.1.0 is een beginpunt. Wijzigt de methodologie, dan krijgt ze een nieuw versienummer en blijven oude scores herleidbaar naar de oude versie.

De afdwingbare regels staan in de codebase (evidence guards); de bronnen en hun versheid op de bronnen-pagina · wie we zijn: over WhatFats